Almanya’da psikoterapist reklam kuralları: meslek yönetmeliği, HWG ve muayenehane web sitesi

Psikoterapist reklamı: dört düzenleme, tek bir ilke

Almanya’da psikoterapi reklamı tek bir yasada düzenlenmemiştir. Bir web sitesi, bir rehber profili veya bir sosyal medya kanalı işleten kişi dört düzeyi göz önünde bulundurmalıdır:

Bundespsychotherapeutenkammer’in (Federal Psikoterapistler Odası) Musterberufsordnung’u (MBO, örnek meslek yönetmeliği) en son Kasım 2025’te değiştirildi. Ancak bağlayıcı olan, MBO’yu örnek alan ama ayrıntılarda ve paragraf numaralarında farklılık gösterebilen Landespsychotherapeutenkammer’inizin meslek yönetmeliğidir. Web sitenizi yayına almadan önce ona bir göz atın. İhlaller meslek hukuku açısından cezalandırılabilir ve § 3a UWG üzerinden rakipler veya rekabet dernekleri tarafından ihtarnameye (Abmahnung) konu edilebilir.

Meslek yönetmeliği neye izin veriyor

Temel cümle § 23 Abs. 3 MBO’dur: Mesleki faaliyetinize reklam yoluyla dikkat çekebilirsiniz, ancak reklam biçim ve içerik bakımından mesleki hizmetin nesnel biçimde aktarılmasıyla sınırlı kalmalıdır. Özellikle övücü, yanıltıcı veya karşılaştırmalı reklam yasaktır; muayenehane tabelasında da. Kamuya yönelik mesleki açıklamalar nesnel bilgi vermeli ve bilimsel temele dayanmalıdır (§ 3 Abs. 7 MBO). Buradan web sitenizde nelerin yer alması gerektiği çıkar:

• Meslek unvanı ve yöntem, ör. “Psychologische Psychotherapeutin (Verhaltenstherapie)” (psikolog psikoterapist, davranış terapisi): Yöntem ek olarak belirtilebilir (§ 2 Abs. 2 MBO)
• Odanızın Weiterbildungsordnung’una (uzmanlık eğitimi yönetmeliği) göre alan ve ek unvanlar
• Faaliyet odakları, yaş grupları, terapi ortamları ve diller
• Sprechstunde (ilk değerlendirme görüşmesi), Probatorik (deneme seansları) ve tedavinin işleyişi
• Kassenzulassung (sağlık sigortası ruhsatı) veya özel muayenehane, ücret ve ulaşılabilirlik

Heilmittelwerbegesetz: konu hastalıklar olduğu anda

HWG yalnızca ilaçlar için geçerli değildir. Beyan hastalıkların teşhisi, giderilmesi veya hafifletilmesiyle ilgili olduğu anda “yöntem ve tedavilerin” reklamını da kapsar (§ 1 Abs. 1 Nr. 2 HWG). Yani “depresyon ve kaygı bozukluklarının tedavisi” bu kapsama girer, tek başına “Leipzig-Gohlis’te psikoterapi muayenehanesi” ise girmez. Metinleriniz için özellikle şu kurallar önemlidir:

• § 3 HWG – yanıltma: Özellikle başarının kesinlikle beklenebileceği izlenimi vermek yasaktır. “12 seansta kaygıdan kurtulun” bu nedenle olmaz.
• § 11 Abs. 1 Nr. 3 – vaka öyküleri: Blogda veya bültende hastalık öyküleri yalnızca kötüye kullanılıyorsa, iticiyse, yanıltıcıysa veya ayrıntılı anlatımla yanlış bir öz teşhise yol açabiliyorsa yasaktır. Psikoeğitim amaçlı, büyük ölçüde değiştirilmiş kısa vaka örnekleri mümkündür; sır saklama yükümlülüğüne uyulması şartıyla.
• § 11 Abs. 1 Nr. 11 – üçüncü kişilerin beyanları: Teşekkür ve tavsiye mektupları meslekten olmayanlara karşı yalnızca kötüye kullanılan, itici veya yanıltıcı biçimde kullanılıyorsa yasaktır. Yine de meslek hukuku ve sır saklama yükümlülüğü nedeniyle psikoterapide tabu olmaya devam ederler (aşağıya bakın).
• § 11 Abs. 1 Nr. 12 – çocuklar: Tamamen veya ağırlıklı olarak 14 yaşından küçük çocuklara yönelik reklam yasaktır. Çocuk ve ergen psikoterapisi için bunun anlamı: Ebeveynlere hitap edin.
• § 12 Abs. 2 – bağımlılık hastalıkları: Uzman çevreler dışındaki reklam bağımlılık hastalıklarının (nikotin bağımlılığı hariç) tedavisine atıf yapamaz. Böyle bir odak alanını yalnızca tamamen nesnel biçimde belirtin ve şüphe hâlinde odanıza sorun.
• § 7 – promosyon hediyeleri: Menfaatler ve promosyon hediyeleri yalnızca dar istisnalar dahilinde serbesttir. Terapi seansları için indirim kampanyaları ve hediye çekleri söz konusu olamaz.

UWG: dürüst, karşılaştırmasız, rahatsız etmeden

Rekabet hukuku, meslek yönetmeliğini her işletme için geçerli olan ve rakiplerin ihtarnamelerle uygulatabileceği kurallarla tamamlar:

• Yanıltma (§ 5 UWG): Kassensitz olmadan “tüm sigortalar”, bekleme listesi varken “bekleme süresi yok” veya tek kişilik bir muayenehane için “Institut” tipik tuzaklardır.
• Karşılaştırmalı reklam (§ 6 UWG) yalnızca dar sınırlar içinde serbesttir ve meslek hukuku açısından zaten yasaktır.
• Rahatsız etme (§ 7 UWG): önceden onay olmadan reklam e-postası veya reklam araması yok.
• Etiketleme (§ 5a Abs. 4 UWG): Sosyal medyadaki ücretli iş birlikleri reklam olarak tanınabilir olmalıdır.

Korunan unvan: kim kendine psikoterapist diyebilir

“Psychotherapeutin” veya “Psychotherapeut” meslek unvanını yalnızca Approbation’ı (devlet ruhsatı) veya süreli bir izni olan kişi kullanabilir (§ 1 Abs. 1 PsychThG). Hekimler de “ärztliche” veya “ärztlicher” (hekim) ekiyle bu unvanı kullanabilir. Bunun yanında eski unvanlar “Psychologische Psychotherapeut:in” (psikolog psikoterapist) ve “Kinder- und Jugendlichenpsychotherapeut:in” (çocuk ve ergen psikoterapisti) korunmaya devam eder. Bu unvanlardan birini yetkisiz kullanan kişi suç işlemiş olur (§ 132a StGB).

• Unvan ve yöntem: Meslek unvanınızı Approbation belgenizde yazdığı şekilde kullanın ve yöntemi ek olarak belirtin, ör. “Psychotherapeutin (Verhaltenstherapie)” (§ 2 Abs. 2 MBO).
• Fachpsychotherapeut:in (uzman psikoterapist): “Fachpsychotherapeutin für Erwachsene” (yetişkinler için uzman psikoterapist) gibi alan unvanlarını ancak uzmanlık eğitimini tamamladıktan ve Landeskammer’iniz tarafından tanındıktan sonra kullanabilirsiniz.
• “Dr.” veya “M. Sc.” gibi akademik dereceleri yalnızca almışsanız kullanırsınız; bunlar da § 132a StGB ile korunur.
• Uydurma unvanlar yok: “Kaygı uzmanı” veya “travma uzmanı” var olmayan bir yeterlilik izlenimi verir. “Faaliyet odağı: kaygı bozuklukları” yazın.

Kassensitz, özel muayenehane, masraf iadesi: dürüstçe açıklayın

Hastaları, tedaviyi kimin ödeyeceği sorusu kadar tedirgin eden pek az şey vardır. Özellikle özel muayenehaneler, tutabileceklerinden fazlasını vaat etmeden süreci tam olarak anlatmalıdır. MBO zaten şunu ister: Sağlık sigortasının veya sigortanın masrafları tamamen karşılayacağı kesin değilse, tedavi başlamadan önce tahmini masraflar hakkında metin biçiminde (Textform) bilgi verirsiniz (§ 14 Abs. 4 MBO).

Bu yüzden şöyle yazın: “Yasal sağlık sigortalılar belirli koşullar altında masraf iadesi için başvurabilir; bunun nasıl işlediğini size memnuniyetle açıklarım.” Şöyle değil: “Tüm sigortalarla hesaplaşıyoruz.” Ücretiniz Gebührenordnung für Psychotherapeuten’e (GOP, psikoterapistler ücret tarifesi) göre belirlenir; bunun altına haksız şekilde inemezsiniz (§ 14 Abs. 2 MBO). Böylece fiyat kampanyaları söz konusu olamaz.

Bekleme listeleri ve boş yerler

Uzun bekleme süreleri gündelik bir gerçektir ve birçok talep hiç boş yeri olmayan muayenehanelere ulaşır. Web sitesindeki dürüst bir bilgi her iki tarafı da hayal kırıklığından korur:

• Güncel durumu belirtin, ör. “Terapi yerleri için şu anda yaklaşık dört ila altı ay bekleme süresi, Sprechstunde randevuları üç hafta içinde”, ve bunu düzenli olarak güncelleyin.
• “Hemen boş yer” ancak doğruysa. Güncelliğini yitirmiş bilgiler UWG anlamında yanıltıcıdır.
• Bekleme listenizin nasıl işlediğini ve sizin mi arayacağınızı yoksa kişinin mi sorması gerektiğini açıklayın.
• Sprechstunde ve akut tedavi için 116117 numarasına ve krizlerde yardıma yönlendirin: 112 acil numarası, Telefonseelsorge (telefonla manevi destek hattı) 0800 111 0 111.

Değerlendirmeler, Jameda ve Google

Jameda’da veya Google’da bir profil sizin onayınız olmadan da oluşabilir. Bundesgerichtshof (Federal Yüksek Mahkeme) değerlendirme portallarını ilke olarak hukuka uygun bulur. Silme talebi ancak portal tarafsız bilgi aracısı rolünü terk ederse, örneğin ücret ödeyen müşterilere gizli avantajlar sağlayarak, mümkündür (BGH, VI ZR 30/17); BGH, Jameda’nın uyarlanmış modelini 2021’de onayladı (VI ZR 488/19).

• İstemeyin: Hastalarınızdan değerlendirme istemeyin. Bu istek bir bağımlılık ilişkisi içinde doğar ve her değerlendirme birinin sizde tedavi gördüğünü görünür kılar.
• Satın almayın, uydurmayın: Satın alınmış veya sahte değerlendirmeler UWG’ye göre açıkça yasaktır.
• Yanıt verirken: Birinin hastanız olduğunu asla doğrulamayın. Sır saklama yükümlülüğü (§ 203 StGB, § 8 MBO) haksız eleştiriye karşı da geçerlidir. Hukuka aykırı değerlendirmeleri portalın bildirim süreci üzerinden incelettirin.
• Siteye eklemeyin: Yıldız widget’ları ve alıntılar web sitenizde yer almamalıdır. Değerlendirmeleri erişilebilir kılan kişi ayrıca bunların gerçekliğini kontrol edip etmediğini ve nasıl kontrol ettiğini açıklamak zorundadır (§ 5b Abs. 3 UWG).

Bu nedenle psikoterapi için hazırladığımız web sitelerinde bilinçli olarak değerlendirme veya referans bölümü yoktur ve başarı oranları gösterilmez. Google profilinizi yine de nasıl iyi yöneteceğinizi Google profili yazısında okuyabilirsiniz.

Sosyal medya, görüntülü görüşme ve DiGA

• Instagram’da, LinkedIn’de veya blogda psikoeğitim serbesttir ve etkilidir; nesnel, bilimsel temelli ve iyileşme vaadi içermediği sürece (§ 3 Abs. 7 MBO).
• Doğrudan mesajla tedavi yok. Sprechstunde’ye veya ilk görüşmeye yönlendirin.
• Görüntülü tedavi: İletişim araçları üzerinden psikoterapi, yüz yüze temas gerekli değilse ve ilk tanı ile endikasyon yalnızca görüntülü yapılmıyorsa serbesttir (§ 5a MBO). Yani “tamamen çevrimiçi terapi, muayenehaneye tek bir ziyaret olmadan” diye reklam yapmayın.
• DiGA: Psikoterapistler dijital sağlık uygulamaları (DiGA) reçete edebilir (§ 33a SGB V). Bir uygulamayı asla psikoterapinin yerine geçen bir şey olarak sunmayın. Reçeteler veya tavsiyeler karşılığında üreticilerden menfaat, affiliate komisyonları dahil, yasaktır (§ 299a StGB).
• İş birlikleri: Kanalınızdaki ücretli paylaşımlar veya üçüncü kişilerin indirim kodları reklam olarak etiketlenmeli ve yönlendirmeleri ücretlendirmemelidir.

Metinleriniz için hızlı kontrol

Yeni mi kuruyorsunuz? Kendi psikoterapi muayenehaneniz rehberi sizi Approbation’dan Kassensitz’e kadar yönlendirir. Diğer sağlık meslekleri için reklam kurallarının nasıl olduğunu hekimler için reklam ve fizyoterapistler için reklam yazılarında okuyabilirsiniz.