Reklama dla psychologów w Niemczech: doradztwo, coaching i Heilpraktiker für Psychotherapie

Reklama dla psychologów: bez prawa zawodowego, ale z jasnymi zasadami

Psycholog nie jest w Niemczech regulowanym zawodem medycznym. Nie ma izby, kodeksu zawodowego ani taryfy opłat, które pozwalałyby Ci na reklamę lub jej zabraniały. Jakie zasady obowiązują, zależy więc od tego, co oferujesz i jak to opisujesz:

Heilkunde to każda zawodowa działalność służąca stwierdzaniu, leczeniu lub łagodzeniu chorób, dolegliwości lub uszkodzeń ciała (§ 1 ust. 2 Heilpraktikergesetz). Kto wykonuje ją bez zezwolenia, popełnia przestępstwo. Dla psychologów Bundesverwaltungsgericht (Federalny Sąd Administracyjny) już w 1993 roku otworzył drogę do Heilpraktikererlaubnis ograniczonej do psychoterapii (BVerwG, 3 C 34.90). Jeśli psychologia kliniczna była przedmiotem egzaminu na Twoich studiach, niektóre Gesundheitsämter (urzędy zdrowia) wydają ją w uproszczonym trybie na podstawie dokumentów; zapytaj w swoim Gesundheitsamt.

Doradztwo czy działalność lecznicza: decydują słowa

To, czy Twoja strona reklamuje doradztwo, czy działalność leczniczą, rozstrzyga się na poziomie słów. „Coaching przy zmianach zawodowych” to doradztwo. „Pomoc w depresji” obiecuje złagodzenie choroby, a więc obowiązują Heilpraktikergesetz i HWG.

• Doradztwo i coaching: zarządzanie stresem, zmiana ścieżki zawodowej, komunikacja w zespole, konflikty w związku, podejmowanie decyzji, przygotowanie do egzaminów.
• Działalność lecznicza, tylko z zezwoleniem: depresja, zaburzenia lękowe i panika, skutki traumy, zaburzenia odżywiania, natręctwa, uzależnienia.
• Przypadki graniczne: wypalenie, problemy ze snem czy wyczerpanie. Gdy tylko obiecujesz złagodzenie dolegliwości, Twój tekst reklamuje leczenie cierpienia. Bez zezwolenia pozostajesz przy profilaktyce i samozarządzaniu, a przy podejrzeniu choroby odsyłasz do lekarzy.

Tytuły: czego możesz używać, a czego nie

Błędy w tytule to najczęstszy powód wezwań do zaniechania (Abmahnungen) wobec gabinetów psychologicznych. Obowiązują Cię te zasady:

• „Psychologin” lub „Psychologe” (psycholog) nie jest tytułem chronionym ustawowo. Kto jednak nazywa się tak bez ukończonych studiów psychologicznych, wprowadza w błąd co do swoich kwalifikacji (§ 5 UWG), i sądy z reguły tak to oceniają. BDP wymaga licencjatu i magisterium w łącznym wymiarze co najmniej 240 ECTS albo dyplomu z psychologią jako kierunkiem głównym. Z samym licencjatem bezpieczniej pisać „B. Sc. Psychologie”.
• Stopni akademickich, takich jak „Dipl.-Psych.” czy „M. Sc. Psychologie”, używasz tylko, jeśli je uzyskałeś. Bezprawne używanie jest przestępstwem (§ 132a StGB).
• „Psychotherapeutin” lub „Psychotherapeut” bez Approbation używać nie możesz, także z Heilpraktikererlaubnis (§ 1 ust. 1 PsychThG). To samo dotyczy „Psychologische Psychotherapeutin”; bezprawne używanie jest przestępstwem według § 132a StGB.
• Z Heilpraktikererlaubnis używasz określenia z dokumentu zezwolenia, np. „Heilpraktikerin (Psychotherapie)” lub „Heilpraktiker, beschränkt auf das Gebiet der Psychotherapie”. Skróconej formy „Heilpraktiker:in für Psychotherapie” LG Wuppertal (sąd krajowy) nie zakwestionował (12 O 126/15); OLG Düsseldorf (wyższy sąd krajowy) w apelacji uznał ją wprawdzie za mylącą, ale objętą zezwoleniem.
• Nazwa gabinetu: „Praxis für Psychotherapie und Traumatherapie” bez wyraźnego odesłania do Heilpraktikergesetz sądy uznały za wprowadzającą w błąd (LG Oldenburg, 15 O 1295/08; OLG Oldenburg, 1 U 120/08). Rozpowszechniony jest dopisek „Psychotherapie (HeilprG)”. Orzeczenia sądu najwyższego w tej sprawie nie znamy; bezpieczniej jest umieścić obok, tej samej wielkości, pełny tytuł zawodowy z zezwolenia.

Wymyślone tytuły, takie jak „ekspertka od wypalenia” czy „psycholog specjalista od odporności psychicznej”, sprawiają wrażenie kwalifikacji, której nie ma. Pisz zamiast tego „Obszar pracy: stres i wyczerpanie w pracy” i podaj szkolenie, które za tym stoi.

Heilmittelwerbegesetz: gdy chodzi o choroby lub dolegliwości

HWG nie dotyczy tylko leków. Obejmuje także reklamę metod i zabiegów, gdy tylko wypowiedź odnosi się do rozpoznawania, usuwania lub łagodzenia chorób, dolegliwości lub chorobowych objawów (§ 1 ust. 1 pkt 2 HWG). Dotyczy to uzdrowicieli tak samo jak coachów, których teksty poruszają temat cierpienia. Najważniejsze są te zasady:

• § 3 – wprowadzanie w błąd: zakazane jest przypisywanie metodzie działania, którego nie ma, lub wywoływanie wrażenia, że sukces jest pewny. „Bez lęku w osiem sesji” jest więc wykluczone.
• § 9 – leczenie na odległość: reklama leczenia chorób bez osobistej obserwacji człowieka jest co do zasady zakazana. Wyjątek dla leczenia przez wideo nawiązuje do standardów „kontaktu lekarskiego”; czy obejmuje uzdrowicieli, nie jest wyjaśnione.
• § 11 ust. 1 pkt 3 – historie przypadków: opisy chorób są zakazane, jeśli są nadużyciem, budzą odrazę, wprowadzają w błąd lub mogą skłonić do błędnej autodiagnozy.
• § 11 ust. 1 pkt 11 – wypowiedzi osób trzecich: podziękowania i rekomendacje są wobec laików zakazane, jeśli są wykorzystywane w sposób nadużywający, budzący odrazę lub wprowadzający w błąd.
• § 11 ust. 1 pkt 12 – dzieci: reklama skierowana wyłącznie lub głównie do dzieci poniżej 14 lat jest niedopuszczalna. Zwracaj się do rodziców.
• § 12 ust. 2 – uzależnienia: reklama poza kręgami fachowymi nie może dotyczyć leczenia uzależnień (z wyjątkiem uzależnienia od nikotyny).

UWG i ceny: uczciwie, kompletnie, bez presji

Prawo konkurencji dotyczy całej Twojej oferty, także coachingu bez żadnego związku z chorobą. Konkurenci i stowarzyszenia mogą wysyłać wezwania do zaniechania naruszeń.

• Wprowadzanie w błąd (§ 5 UWG): „Psychologin” bez studiów, „instytut” dla jednoosobowego gabinetu, „certyfikowany” bez certyfikatu albo „kasa chorych płaci”, jeśli nie dotyczy to wszystkich.
• Ceny: Wobec klientów prywatnych podajesz ceny całkowite (§ 3 Preisangabenverordnung). Coaching z reguły podlega VAT, zabiegi lecznicze uzdrowicieli zwykle nie; wyjaśnij to z doradcą podatkowym, zanim opublikujesz ceny.
• Pokrycie kosztów: Ustawowe kasy chorych nie płacą ani za coaching, ani za leczenie według Heilpraktikergesetz. Czy prywatne ubezpieczenie lub ubezpieczenie dodatkowe coś zwróci, zależy od taryfy. Niczego nie obiecuj.
• Uciążliwe nękanie (§ 7 UWG): żadnych e-maili ani telefonów reklamowych bez wcześniejszej zgody.
• Oznaczanie (§ 5a ust. 4 UWG): Płatne współprace i linki afiliacyjne w mediach społecznościowych muszą być rozpoznawalne jako reklama.

Opinie klientów i oceny

Czy możesz pokazywać opinie, znów zależy od oferty. Przy coachingu dla firm lub osób prywatnych prawdziwe, zatwierdzone opinie są dozwolone, dopóki nie wprowadzają w błąd. Przy leczeniu HWG zakazuje wprawdzie tylko nadużywających lub wprowadzających w błąd wypowiedzi osób trzecich. Mimo to tajemnica zawodowa i relacja zależności wyraźnie przemawiają przeciw nim: jako psycholog z dyplomem uczelni podlegasz tajemnicy zawodowej chronionej prawem karnym (§ 203 ust. 1 pkt 2 StGB), a każda opinia zdradza, że ktoś był u Ciebie w trakcie leczenia.

• Nie kupuj, nie fałszuj: Kupione lub wymyślone opinie są według UWG zawsze zakazane.
• Ujawnij weryfikację: Kto pokazuje opinie na własnej stronie, musi powiedzieć, czy i jak sprawdza, że pochodzą od prawdziwych klientów (§ 5b ust. 3 UWG).
• Odpowiedzi bez szczegółów: W odpowiedzi w Google nigdy nie potwierdzaj, że ktoś był Twoim klientem, także przy niesprawiedliwej krytyce.
• Leczenie pozostaje dyskretne: Przy ofercie leczniczej widżety z gwiazdkami i cytaty nie należą na stronę. Jak mimo to dobrze prowadzić profil, przeczytasz w artykule o profilu Google.

Członek BDP? Berufsethische Richtlinien

Żaden kodeks zawodowy nie jest dla Ciebie prawnie wiążący. Jeśli jednak jesteś członkiem Berufsverband Deutscher Psychologinnen und Psychologen (BDP, niemieckiego związku zawodowego psychologów) lub DGPs, zobowiązałeś się do przestrzegania ich Berufsethische Richtlinien, które są jednocześnie kodeksem zawodowym BDP. Naruszenia może karać sąd honorowy związku. Dla Twojej reklamy oznacza to:

• Informujesz rzeczowo i w odniesieniu do zawodu, bez obiecujących sukces lub wprowadzających w błąd wypowiedzi, i nie reklamujesz się efektami leczenia.
• Strona i broszury nie mogą zawierać danych o sukcesach i obrotach wbrew zwyczajom branży.
• Obszary pracy i grupy docelowe podajesz tylko, jeśli masz w nich co najmniej dwa lata doświadczenia.
• Za zgodą możesz wskazywać zleceniodawców i zlecenia, ale nie pacjentów, zaświadczenia ani opinie.
• W przypadku działalności leczniczej nie pozyskujesz bezpośrednio potencjalnych pacjentów i dbasz o to, by także osoby trzecie nie prowadziły dla Ciebie reklamy, która byłaby Ci zakazana.

Media społecznościowe, oferta online i współprace

• Psychoedukacja na Instagramie, LinkedInie czy w blogu jest dozwolona i skuteczna, jeśli jest merytorycznie rzetelna. Wytyczne BDP wymagają, byś ograniczał się przy tym do rzeczowej informacji i nie eksponował reklamowo własnego gabinetu.
• Bez autotestów o charakterze diagnozy: „Czy mam ADHD? Zrób test” zachęca do błędnej autodiagnozy i zbliża Cię do działalności leczniczej.
• Doradztwo online i coaching przez wideo nie budzą zastrzeżeń. Leczenie według Heilpraktikergesetz przez wideo reklamuj tylko jako uzupełnienie po osobistym pierwszym kontakcie, a nie jako czyste leczenie na odległość (§ 9 HWG).
• Bez porad w wiadomościach prywatnych: Odsyłaj do pierwszej rozmowy, a na wypadek ostrych kryzysów podawaj numer alarmowy 112 i Telefonseelsorge (telefon zaufania) 0800 111 0 111.
• Współprace: Płatne posty, kody rabatowe czy linki afiliacyjne oznaczaj jako reklamę. Polecaj klientom tylko produkty, na których nie zarabiasz.

Szybka kontrola Twoich tekstów

Jakie dane należą do Impressum, przeczytasz w artykule o obowiązkowych informacjach dla psychologów. Jeśli dopiero zaczynasz: poradnik o własnym gabinecie psychologicznym poprowadzi Cię od założenia aż do pierwszej klientki. Jak Twój wpis wygląda w wynikach wyszukiwania, sprawdzisz w podglądzie Google.