Najważniejsze w skrócie
- Reklamę fizjoterapii regulują przede wszystkim Heilmittelwerbegesetz (HWG) i UWG – HWG wyraźnie obejmuje także zabiegi.
- U pacjentów ubezpieczonych ustawowo musisz pobrać dopłatę; nie możesz reklamować się tym, za co płaci kasa.
- Rabaty dla płacących samodzielnie są możliwe jako stała kwota pieniężna, darmowe zabiegi jako przynęta – nie.
- „Physiotherapeut:in” jest chroniony przez MPhG; leczenie bez recepty możesz reklamować tylko z sektorowym zezwoleniem Heilpraktiker.
- Kursy profilaktyczne wg § 20 SGB V wymagają certyfikatu Zentrale Prüfstelle Prävention – i opłaty jednakowej dla wszystkich.
Ten artykuł ma charakter ogólnej informacji i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej. Przepisy się zmieniają – sprawdź szczegóły w swojej izbie, stowarzyszeniu zawodowym lub u doradcy podatkowego.
Jakie przepisy obowiązują: HWG, UWG i umowa z kasami
Lekarze mają kodeks zawodowy swojej krajowej izby lekarskiej, fizjoterapeuci nie. Nie ma ani izby, ani kodeksu z przepisem o reklamie. Zamiast tego obowiązują ustawy ogólne – a są one surowsze, niż wielu sądzi. HWG (Heilmittelwerbegesetz, ustawa o reklamie leków i zabiegów) nie dotyczy tylko leków: według § 1 ust. 1 pkt 2 HWG obejmuje także „metody, zabiegi”, jeśli reklama odnosi się do rozpoznawania, usuwania lub łagodzenia chorób i dolegliwości. Dokładnie tym zajmuje się fizjoterapia.
| Przepis | Treść | Typowy przypadek |
|---|---|---|
| § 3 HWG | Żadnej reklamy wprowadzającej w błąd, fałszywych obietnic działania ani wrażenia, że sukces jest pewny | „Bez bólu po 6 zabiegach” |
| § 7 HWG | Prezenty i korzyści reklamowe co do zasady zakazane, z wyjątkami (np. stały rabat pieniężny, drobiazgi o niskiej wartości) | Darmowy masaż do każdej serii zabiegów |
| § 11 HWG | Granice reklamy kierowanej do ogółu: wypowiedzi osób trzecich, historie chorób, obrazy | Opinie pacjentów, zdjęcia przed i po |
| § 12 HWG | Żadnej reklamy do ogółu dotyczącej niektórych chorób, m.in. nowotworów złośliwych i uzależnień | Ogłoszenie „Fizjoterapia przy raku” |
| UWG | Bez wprowadzania w błąd (§ 5), reklama porównawcza tylko pod warunkami (§ 6), bez fałszywych opinii (załącznik pkt 23b, 23c) | „Najlepszy gabinet fizjo w Kolonii”, kupione opinie |
| Umowa wg § 125 SGB V | Pobierać dopłatę (§ 8), nie reklamować się obowiązkiem płatniczym kas, nie wpływać na swobodny wybór (§ 9) | „Przejmujemy Twoją dopłatę” |
| MPhG, HeilprG | Tytuł zawodowy chroniony; leczenie bez recepty tylko z zezwoleniem Heilpraktiker | „Wizyty bez recepty przy bólu pleców” |
Naruszenia HWG i UWG w praktyce najczęściej są przedmiotem upomnień (Abmahnung) ze strony konkurentów lub stowarzyszeń ochrony konkurencji. Naruszenia umowy z kasami karzą same kasy chorych – od ostrzeżenia po karę umowną (§ 20 umowy).
Tytuł zawodowy, nazwa gabinetu i zezwolenie Heilpraktiker
Tytułów „Physiotherapeutin” i „Physiotherapeut” może używać tylko ten, kto ma zezwolenie według § 1 Masseur- und Physiotherapeutengesetz (MPhG, ustawa o masażystach i fizjoterapeutach). Nazwa „Praxis für Physiotherapie” jest więc w porządku, dopóki pracują tam fizjoterapeuci. Zezwolenie zawodowe nie uprawnia jednak do leczenia bez recepty lekarskiej – Federalny Sąd Administracyjny jasno to stwierdził w 2009 r. (BVerwG 3 C 19.08).
- Bez zezwolenia Heilpraktiker: leczenie reklamuj tylko na receptę. Dla płacących samodzielnie bez recepty zostają profilaktyka, trening i wellness – bez odniesień do chorób.
- Z sektorowym zezwoleniem Heilpraktiker (zezwolenie dla praktyka niebędącego lekarzem, ograniczone do fizjoterapii): możesz leczyć bez recepty i o tym mówić. Podaj zezwolenie dokładnie tak, jak je wydano, np. „Heilpraktikerin, beschränkt auf das Gebiet der Physiotherapie” – samo „Heilpraktikerin” sugerowałoby nieograniczone zezwolenie.
- Osteopatia i inne metody: według orzecznictwa oferowanie osteopatii wymaga zezwolenia Heilpraktiker; Wyższy Sąd Krajowy w Düsseldorfie zakazał jej reklamowania bez zezwolenia jako czynu nieuczciwej konkurencji (I-20 U 236/13).
- Szkolenia: certyfikaty takie jak terapia manualna, manualny drenaż limfatyczny czy KG-ZNS (fizjoterapia neurologiczna) to rzeczowa informacja. Wymyślone tytuły typu „specjalista od kręgosłupa” są ryzykowne, bo sugerują szczególne kwalifikacje, których nikt nie sprawdził (wprowadzanie w błąd wg § 5 UWG).
Ubezpieczeni ustawowo: dopłata, świadczenia kas, skierowania
Przy zabiegach terapeutycznych (Heilmittel) ubezpieczeni od 18. roku życia dopłacają 10% kosztów plus 10 € za receptę (§ 32 ust. 2 w zw. z § 61 SGB V). Jako gabinet z umową musisz tę dopłatę pobrać (§ 43c SGB V). Ogólnokrajowa umowa wg § 125 SGB V reguluje to szczegółowo w § 8: płatność w pierwszym dniu terapii, pokwitowanie, pisemne przypomnienie z 14-dniowym terminem; dopiero potem dopłatę ściąga kasa.
- Nie reklamuj się świadczeniami kas: § 9 ust. 3 umowy wyraźnie tego zakazuje. „Umowa ze wszystkimi kasami ustawowymi” to informacja; „Masaż na koszt Twojej kasy!” to reklama obowiązkiem płatniczym.
- Prywatne usługi dodatkowe tylko na podstawie pisemnej umowy i nigdy jako warunek leczenia na koszt kasy (§ 8 ust. 6).
- Żadnych korzyści za skierowania: współpraca z lekarzami wpływająca na swobodny wybór ubezpieczonych jest niedozwolona (§ 9 ust. 4, § 128 ust. 5b SGB V). Kto oferuje lekarzom korzyści za skierowania, ryzykuje odpowiedzialność karną wg § 299b StGB. Stronę lekarską opisuje artykuł o reklamie lekarzy w Niemczech.
Płacący samodzielnie: ceny, rabaty i vouchery
Dla pacjentów prywatnych i płacących samodzielnie ceny ustalasz sam. Podawaj je jako ceny końcowe – wobec konsumentów wymaga tego i tak Preisangabenverordnung (rozporządzenie o podawaniu cen). Przy rabatach i voucherach decyduje § 7 HWG, gdy tylko reklama dotyczy zabiegów:
| Oferta | Ocena | Dlaczego |
|---|---|---|
| „10 € zniżki na pierwszą wizytę” lub „10% na pakiet dziesięciu” | z reguły dozwolone | Stała lub możliwa do obliczenia kwota pieniężna (§ 7 ust. 1 pkt 2a HWG) |
| Taśma do ćwiczeń lub bidon z logo gabinetu | dozwolone | Drobiazg o niskiej wartości z nadrukiem reklamowym (§ 7 ust. 1 pkt 1 HWG) |
| Voucher prezentowy kupiony przez klienta | dozwolone | To nie prezent, lecz opłacona usługa |
| „Darmowy masaż do każdej serii” | niedozwolone | Dodatek innej usługi, żaden wyjątek nie ma zastosowania |
| Konkurs z pakietem zabiegów jako nagrodą | ryzykowne | Korzyść reklamowa wg § 7 HWG; konkursy niosą też ryzyka z UWG |
„Gratis” może oznaczać tylko to, co naprawdę nic nie kosztuje – inaczej według pkt 20 załącznika do UWG jest to zawsze nieuczciwe. A rabat dla ubezpieczonych ustawowo na świadczenia kasy jest wykluczony: poza dopłatą nie ma ceny, którą można by obniżyć.
Opinie, relacje pacjentów i social media
HWG jest wobec głosów pacjentów łagodniejsza, niż się często sądzi. Według § 11 ust. 1 pkt 11 HWG wypowiedzi osób trzecich, np. podziękowania czy opinie, są zakazane tylko wtedy, gdy są nadużyciem, odpychające lub wprowadzające w błąd. Ta sama granica dotyczy historii chorób (pkt 3) i obrazów zmian w ciele (pkt 5). UWG dodaje: fałszywe lub kupione opinie są zawsze nieuczciwe (załącznik pkt 23c), a kto pokazuje opinie, musi podać, czy i jak sprawdza ich autentyczność (§ 5b ust. 3 UWG).
- Zbieraj opinie uczciwie: poproś zadowolonych pacjentów bezpośrednio, np. kodem QR do opinii Google. Żadnych rabatów za gwiazdki.
- Odpowiadaj na krytykę, zachowując tajemnicę: jako fizjoterapeutę obowiązuje Cię § 203 StGB (tajemnica zawodowa). W odpowiedziach nie potwierdzaj, że ktoś był pacjentem.
- Zdjęcia i filmy: rozpoznawalni pacjenci tylko za wyraźną, pisemną zgodą (art. 9 RODO, § 22 Kunsturhebergesetz o prawie do wizerunku) – z informacją o prawie do wycofania zgody.
- Oznaczaj współpracę: płatne posty z markami lub influencerami muszą być rozpoznawalne jako reklama (załącznik UWG pkt 11).
Google Ads i podstrony usług
Do ogłoszeń stosuje się te same ustawy. Dobre ogłoszenia podają usługę, miejsce i gabinet: „Fizjoterapia w Leipzig-Plagwitz – wizyty także wieczorem”. Uważaj na choroby z załącznika do § 12 HWG: ogłoszenie „Fizjoterapia przy raku” jest niedozwolone. Drenaż limfatyczny czy doświadczenie w onkologii opisz na stronie rzeczowo, bez reklamowania łagodzenia samej choroby nowotworowej. Tytuły i opisy stron sprawdzisz w podglądzie Google.
Reklama kursów profilaktycznych wg § 20 SGB V
Szkoła pleców, pilates czy profilaktyka upadków to dla wielu gabinetów drugi filar. Aby kasy chorych dofinansowały kurs wg § 20 SGB V, musi go certyfikować Zentrale Prüfstelle Prävention (ZPP, centralny organ certyfikujący kursy profilaktyczne) według wytycznych GKV-Spitzenverband (Leitfaden Prävention). Certyfikat jest z reguły ważny trzy lata. Wytyczne wprowadzają własne zasady reklamy:
- Ta sama opłata dla wszystkich: opłata podana przy certyfikacji obowiązuje wszystkich uczestników. Indywidualne rabaty na certyfikowane kursy do tego nie pasują.
- Bez wiązania z członkostwem i bez sprzedaży produktów towarzyszących, np. suplementów czy sprzętu sportowego.
- Uczciwie opisuj dofinansowanie: wysokość i częstotliwość ustala każda kasa sama. Pisz „Twoja kasa chorych może zwrócić część opłaty”, a nie „za darmo z Twoją kasą”.
- Bez wprowadzającej w błąd promocji: wytyczne uznają mylącą reklamę świadczenia za poważne naruszenie, które może skończyć się wykluczeniem z procedury certyfikacji.
Szybki test: tak i nie
Tak zrobisz to dobrze
- „Gabinet fizjoterapii – umowa ze wszystkimi kasami ustawowymi i prywatnie”
- „Terapia manualna, KG-ZNS, manualny drenaż limfatyczny – wizyty na receptę”
- „Pakiet dziesięciu treningów na urządzeniach dla płacących samodzielnie: 10% zniżki”
- „Szkoła pleców z certyfikatem ZPP – kasa może zwrócić część”
- Link do prawdziwych opinii Google, odpowiedzi bez danych pacjentów
Lepiej nie
- „Przejmujemy Twoją dopłatę!”
- „Przyjdź bez recepty” bez zezwolenia Heilpraktiker
- „Darmowy masaż gorącymi kamieniami do każdej serii”
- „Bez bólu po sześciu wizytach – gwarantowane”
- Vouchery w zamian za opinie 5 gwiazdek
Zanim Twoja strona pojawi się w sieci
- Tytuły zawodowe wszystkich członków zespołu poprawne, zezwolenie Heilpraktiker w dokładnym brzmieniu
- Żadnych stwierdzeń obiecujących pewny efekt leczenia
- Żadnej wzmianki o rezygnacji z dopłaty ani reklamy świadczeniami kas
- Ceny dla płacących samodzielnie jako ceny końcowe, rabaty jako stałe kwoty
- Zgody na wszystkie zdjęcia i filmy z pacjentami zarchiwizowane
- Impressum i polityka prywatności kompletne – zob. obowiązkowe informacje na stronach fizjoterapeutów w Niemczech
Jeśli dopiero zakładasz gabinet, przeczytaj też poradnik o otwarciu gabinetu fizjoterapii w Niemczech.
Strony dla gabinetów fizjoterapii
Rzeczowe podstrony usług, jasne ceny dla płacących samodzielnie, lista kursów i rezerwacja online – zobacz nasze przykłady dla fizjoterapii.
Źródła
- Gesetze im Internet – § 1 HWG (zakres stosowania)
- Gesetze im Internet – § 3 HWG (wprowadzanie w błąd)
- Gesetze im Internet – § 7 HWG (prezenty i korzyści reklamowe)
- Gesetze im Internet – § 11 HWG (reklama kierowana do ogółu)
- Gesetze im Internet – § 12 HWG i załącznik
- Gesetze im Internet – załącznik do UWG (m.in. pkt 11, 20, 23b, 23c)
- Gesetze im Internet – § 1 MPhG (tytuł zawodowy)
- Gesetze im Internet – § 43c SGB V (pobieranie dopłat)
- GKV-Spitzenverband – umowa wg § 125 ust. 1 SGB V dla fizjoterapii (§§ 8, 9, 20)
- BVerwG, wyrok z 26.08.2009 – 3 C 19.08 (sektorowe zezwolenie Heilpraktiker)
- OLG Düsseldorf, wyrok z 08.09.2015 – I-20 U 236/13 (osteopatia)
- BGH, wyrok z 30.11.2016 – I ZR 143/15 (rezygnacja z dopłaty przy wyrobach pomocniczych)
- GKV-Spitzenverband – Leitfaden Prävention
- Zentrale Prüfstelle Prävention – FAQ dla oferentów
